Wojny Marlborougha (1702-1709)

Chociaz zycie Marlborougha zostalo opisane wiele razy i w roznym stylu, opisanie go jeszcze raz jest az nadto uzasadnione. Dwaj i tylko dwaj biografowie potraktowali temat w odpowiedni sposob. Ksiazka archidiakona Coxe'a jest bardzo dokladna, jesli chodzi o okres po 1702 roku. Ksiazka lorda Wolseleya, ktora konczy sie na tej dacie, zupelnie zdezaktualizowala wczesniejsze rozdzialy archidiakona. Lacznie te dwie prace obejmuja caly temat. Zebranie wynikow zmudnych badan ich autorow w jednym tomie wydaje sie wskazanym, choc niezbyt ambitnym przedsiewzieciem. Podejmujac sie tego, usilowalem stworzyc opis, ktory bez nadmiernego znuzenia bedzie moglo przeczytac wielu ludzi nie bedacych zawodowymi historykami. Ksiazka archidiakona Coxe'a, ktora z powodu obciazenia nieocenionymi fragmentami korespondencji Marlborougha jest niepotrzebnie dluga, cierpi na pewna rozwleklosc i chaotycznosc, irytujaca dla wszystkich, ktorzy czytaja dla przyjemnosci. Nawet lord Wolseley, z powodu pragnienia przedstawienia tla swego portretu w odpowiednich barwach, ma tendencje do dygresji i powtarzania sie, co nie sprzyja ani zwiezlosci, ani spojnosci. Z wyjatkiem kilku przypadkow, w ktorych rozwiniecie wydawalo mi sie potrzebne, konsekwentnie dazylem do zwiezlosci. Nie roszcze sobie pretensji do ustalenia czegos nowego ani do odkrycia nieznanych faktow. Obecnie opublikowano jednak wiele dokumentow niedostepnych dla archidiakona Coxe'a, a po czesci niedostepnych dla lorda Wolseleya; w ostatnich latach wielu wspolczesnych historykow, zarowno Anglikow, jak i cudzoziemcow, wydalo pouczajace prace na temat osob i wydarzen z czasow Marlborougha. Swobodnie korzystalem z nich wszystkich. Marlborough byl albo zolnierzem, albo nikim. Nawet jego sukcesy dyplomatyczne mozna bylo w duzej mierze przypisac jego zwyciestwom w polu. Potraktowalem zatem jego kariere wojskowa bardziej szczegolowo niz zycie polityczne lub prywatne. Pisalem nie roszczac sobie pretensji do posiadania fachowej wiedzy, lecz zawsze w nadziei, ze moja praca moze sie przydac ludziom wykonujacym zawod ksiecia. Wiele z tego, co napisalem (niektorzy moga uznac, ze zbyt wiele) ma polemiczny wydzwiek. Jednakze zarowno za zycia, jak i po smierci, Marlborough byl przesladowany przez tak wielu nieprzejednanych przeciwnikow, ze z koniecznosci otaczaja go kontrowersje.