Nechül Belaga

Fasahat ve belagatte gercekten de esi bulunmayan; mevzu bakimindan Islam dininin esaslarina, o esaslarin gerektirdigi hükümlere deginen; bunlari Islam Peygamberinden s.m. tevarüs ettigi sinirsiz bilgi kudretiyle aciklayan; ictima ve iktisad meselelere, Islam dininin insan görüsüne aydinlatici, süpheleri giderici isiklar tutan; ayrica da tarih olaylari, sebepleri ve sonuclariyla belirten Nehcül-Belaga, Emrül-Müminn Al b. Eb-Talibin a.m. hutbelerinin, sözlerinin, ögütlerinin, vasiyetlerinin, mektuplarinin ve vecizelerinin toplanmasindan meydana gelmistir.O Hazretin sasilacak hallerinden biri de, hic kimsenin, üstünlügünde esitligi olmayan fasahat ve belagatidir. Zahidlikte, ögütte; korkutmada onun düsüncesine ulasan yoktur; o yücelikte söz söylemek, onun ihatasina erismek imkanina hic kimse sahip degildir. Bu sözleri okuyup ibretle düsünen kisi, sanir ki o Hazretin, dünyadan nasibi, ancak zahidliktir; dünyayi terk etmektir, Allaha kullukta bulunmaktir; O, bir bucaga cekilmis yahut bir dag etegine siginmis, halktan ayrilmistir; kendi duygusundan baska bir sey duymaz; kendi solugundan baska bir sey isitmez; kendinden baska kimseyi görmez. Bu sözlerin, savas denizlerinde dalgalar yutan, cosup köpüren, savas deryalarina dalip cikan, elinde yalin kilic, haktan bas cekenlerin baslarini bedenlerinden ayiran, ünlü kahramanlari, Allah kullugu yolunda helak topragina seren, kilicindan kanlar damlaya damlaya, canlar döküle sacilan meydandan dönen birisinin sözleri olduguna asla inanmaz. Oysa, bu halle beraber gene de zahidlikte, gönül alcakliginda, kullukta, dünyanin bütün zahidlerinin zahididir; kullugu üstünlüge degisenlerin basidir. Bu hal, o Hazrete has olan sasilacak faziletlerdendir. O, zitlari nefsinde toplamistir; yigitlikle gönül alcakligini, üstünlükle kullugu nefsinde cemetmistir.